قلعه ایزدخواست

دژ ایزدخواست با نام­‌های دیگری چون قلعه ایزدخواست، قلعه سرسنگ، قلعه کهنه و قلعه یزدخواست نیز شناخته می­‌شود که در شهر ایزدخواست از توابع شهرستان آباده در استان فارس قرار گرفته است. در این مقاله به معرفی کامل قلعه ایزدخواست، بررسی تاریخچه، معماری قلعه، آدرس، ساعات بازدید و همچنین معرفی جاذبه­‌های گردشگری در نزدیکی قلعه (شهر آباده) می‌­پردازیم.

خندق ایزدخواست
خندق ایزدخواست

اگر از سمت اصفهان به استان فارس وارد شوید، در بدو ورود به استان با شهر کوچک اما تاریخی ایزدخواست یا یزدخواست وارد می‌شوید. ایزدخواست شهری کهن بوده که بسیاری از جهانگردان خارجی در سفرنامه‌­های خود از این شهر یاد کرده‌­اند. دژ ایزدخواست، همان قلعه مشهوری که بازمانده معماری ساسانی‌ ست، در شهر ایزدخواست قرار گرفته است. دژی مستحکم که از آن به عنوان اولین سازه طبقاتی در جهان نیز یاد می‌­شود. این قلعه برخلاف قلعه رودخان نیاز به پیاده‌روی طولانی ندارد.

ماکت شبیه سازی شده ایزدخواست
ماکت شبیه سازی شده ایزدخواست

ارتفاع دژ ایزدخواست با احتساب خانه­‌هایی که به صورت 5 طبقه در آن قرار گرفته­‌اند، حدود 22 متر است. ارتفاع کلی این قلعه در بخش شمالی حدود 10 متر اما در بخش جنوبی که در ورودی قلعه نیز در آنجا قسمت قرار داشت، به حدود 70 متر می­‌رسد. توجه داشته باشید که ارتفاع بسیار قسمت ورودی، مانع از ورود دشمنان به این قلعه مستحکم می­‌شده است.

قلعه ایزدخواست
قلعه ایزدخواست

تاریخچه دژ ایزدخواست

در هر کجای ایران عزیز که سر بزنید، آثاری بجای مانده از بخشی از تاریخ باشکوه ایران را می‌بینید. برخی از این آثار علاوه بر قدمت تاریخی که دارند، از لحاظ معماری اعجاب آورند. قدمت دژ ایزدخواست مربوط به دوره ساسانیان بوده (حدود 2000 سال پیش و در سده‌­های آغازی دوران تاریخی پس از اسلام) و شباهت زیادی با ارگ بم دارد. سه طرف قلعه با دره­‌هایی محصور شده که امکان دستیابی دشمنان به آن را غیر ممکن می‌­سازد. استراتژی حفاظتی در این قلعه در اوج امنیت است. بگونه‌ای که برای حفاظت از قلعه تنها کافیست سربازان مراقب ضلع غربی باشند.

عکس دژ ایزدخواست
عکس دژ ایزدخواست

آتشکده و چهارطاقی ساسانی ایزدخواست

در دل دژ باستانی ایزدخواست، بناهای دیگری به چشم می‌خورد که هرکدام در زمان خویش کاربری خاص داشته‌اند. یکی از این بناها چهار طاقی ساسانی ست. آتشکده‌­ای چهارطاقی و بسیار زیبا برای عبادت مردم ساخته شده است (ثبت شده در آثار ملی سال 1382). وجود آتشکده در دل این قلعه نشانگر حضور موبدان، بزرگان، درباریان و طبقه اشراف بوده که به انجام مراسم و عبادات مذهبی خود می­پرداخته‌­اند.

دژ ایزدخواست رها شده
دژ ایزدخواست رها شده

این چهارطاقی که در زمان ساخت خود به عنوان آتشکده ساخته شده بود، پس از ورود اسلام به ایران و مسلمان شدن سکنه­‌ی قلعه در قرن نهم به مسجد تبدیل شد. از آن پس نیز مردم همچنان در آنجا مراسمات مذهبی خود را انجام می­‌دادند. جالب است بدانید که آتشکده این دژ، اولین آتشکده­ای است که به مسجد تبدیل شد.

قلعه ایزدخواست فارس
قلعه ایزدخواست فارس

در سال 1815، چارلز هیث نقاشی این قلعه را کشید، سال 1873 ارنست هولتسر، عکاسی از این دژ را انجام داد، در زمان قاجار نیز آنتوان سوروگین، از این بنای تاریخی عکس گرفت که شواهدی مبنی بر استحکام و کاربرد آن را به ما نشان می­‌دهد.

بیشتر بخوانید/Read More  پاسارگاد(کاخ کوروش کبیر)
ایزدخواست ویران
ایزدخواست ویران

دژ و قلعه ساسانی ایزد خواست، در آستانه ویرانی

سالیان درازی از عمر این بنای عظیم خشتی می‌­گذرد. این دژ همچون مادری شاهد داستان‌ها و روایات تاریخی بسیاری بوده است. شاید اگر زبان داشت، داستانی طولانی همچون هزارویک شب برای ما می‌خواند.

کوچه های دژ ایزدخواست
کوچه های دژ ایزدخواست

دژ یزدخواست که هیچ دشمنی نتوانست به آن دسترسی پیدا کند، اکنون در گذر زمان و فرسایش، آثار تخریبی زیادی بر دیوارهای آن هویداست. جای بسی تأسف است، که کاستی‌­های صورت گرفته در نگهداری از دژ ایزدخواست، آن را به ویرانه‌ای مبدل کرده است. شاید زبان این قلعه تاریخی و دژ باستانی همین آثار تخریبی بر بدنه اوست.

عکس دژ یزدخواست
عکس دژ یزدخواست

بر اساس شواهد و گفته‌های افراد مطلع محلی، این دژ که تا 178 سال گذشته در روستاهای اطراف قلعه، ساکنانی داشته است. این بدین معناست که این بنای خشتی عظیم تا سال‌های ملموس جاری مورد استفاده قرار می‌گرفته است. اما به تدریج این منطقه تاریخی خالی از سکنه گشته و تنها ویرانه‌­ای از آن باقی مانده است. با توجه به این که در 1382 در فهرست آثار ملی جای گرفت اما در سال 1396 توانست بودجه­‌ای را برای مرمت به خود اختصاص دهد.

قلعه یزدخواست
قلعه یزدخواست

معماری قلعه ایزدخواست

پس از ارگ بم، دژ ایزدخواست بزرگترین قلعه خشتی در دنیا محسوب می‌­شود. علاوه بر وسعت آن، طبقاتی بودن آن نیز مسأله‌ای است که توجه بسیاری از گردشگران و معماران را به خود جلب می­‌کند. با نگاهی به این قلعه درمی­‌یابید که خانه­‌های کوچک در کوچه‌هایی باریک قرار گرفته اند. خانه‌های داخل دژ دارای حیاط مستقل نبوده و پشت بام طبقه اول، حیاط طبقه دوم محسوب می‌گردید. این نوع معماری گویا در زمان خویش بسیار متداول بوده است. زیرا این نوع خانه سازی را در روستای ماسوله و روستای هورامان به چشم می‌خورد. تنها طبقه پنجم از خانه­‌ها دارای پشت بام مستقل بودند که آخرین طبقه این دژ نیز محسوب می‌­شدند.

داخل قلعه ایزدخواست
داخل قلعه ایزدخواست

معماری خانه­هایی که در داخل دژ ایزدخواست قرار گرفته­اند بسیار شبیه ماسوله، پاوه و مریوان است. بدین ترتیب با قرارگیری در فضای کمتر، امکان محافظت از آن­ها در برابر دشمنان بیشتر می­‌شد. طبقاتی بودن خانه‌­ها به ساکنان این امکان را می‌­دهد که بتوانند علاوه بر دیدن مناظر اطراف، زمین­‌های کشاورزی خود را نیز ببینند.

دژ ایزدخواست
دژ ایزدخواست

دژ ایزدخواست، از چوب و گل ساخته شده تا وزن زیادی را بر کف سازه وارد نکند و با قدمتی حدود 2000 سال بتواند همچنان مستحکم باقی  بماند. علاوه بر معماری منحصر به فرد این قلعه، محل قرارگیری آن نیز بسیار هوشمندانه صورت گرفته است. چرا که بر روی صخره‌ای با ارتفاع 6 تا 15 متر قرار دارد و تنها ضلع غربی قلعه هم سطح با زمین می‌باشد.

داخل دژ ایزدخواست
داخل دژ ایزدخواست

ورودی قلعه در قسمت جنوبی این بنا قرار گرفته و به وسیله پل متحرکی رفت و آمد مردم صورت می‌­گرفت و با هجوم دشمنان، پل برداشته می­‌شد و ورود برای دشمنان میسر نبود (البته این پل از بین رفته پل ثابتی جایگزین آن شده است).

قلعه یزدخواست آباده
قلعه یزدخواست آباده

آدرس دژ ایزدخواست

دیدنی­‌های استان فارس تنها به پاسارگاد و تخت جمشید محدود نمی­‌شود، با گذر از محدوده اصفهان و ورود به محدوده استان فارس، در میانه جاده شهرضا به آباده (270 کیلومتری شیراز)، تابلوی خروجی شهر ایزدخواست نمایان می­‌گردد. با رسیدن به شهر ایزدخواست، در قسمت جنوب شرقی قطعا عظمت دژ ایزدخواست شما را متحیر می‌­نماید.

بیشتر بخوانید/Read More  پل چوبی اصفهان
ویو دژ ایزدخواست
ویو دژ ایزدخواست

ساعات بازدید و هزینه ورودی قلعه ساسانی ایزدخواست

بازدید از دژ یزدخواست باستانی رایگان بوده و می­‌توانید در هر ساعتی به بازدید از این مکان تاریخی بروید. این امر هم باعث خوشحالی ست که محدودیت زمانی برای بازدید ندارید. و هم باعث تاسف است که هیچ نظارت امنیتی بر روی دژ یزدخواست صورت نمی‌گیرد. البته جدیدا مردم محلی یک فروشگاه صنایع دستی، در نزدیکی آن ایجاد کرده‌اند و برای بازدید ورودیه می‌گیرند. در تابستان سال 98 ورودی 3000 تومان بوده است.

دیواره داخلی دژ ایزدخواست
دیواره داخلی دژ ایزدخواست

دیگر جاذبه‌­های گردشگری اطراف دژ

سد ساسانی ایزدخواست: نخستین سد قوسی جهان است و نام دیگر آن سد سربند نیز می­‌باشد.

کاروانسرای ایزدخواست: در زمان شاه عباس صفوی ساخته شد و مساحتی حدود 4000 متر مربع دارد.

شور چشمه و شیرین چشمه، تفرجگاه روستای بیدکاز، پارک جنگلی شهید فرهمند، باغات فیروزی، دشت لاله­‌های واژگون، کاروانسرای خان خوره از دیگر جاذبه‌­های گردشگری آباده محسوب می‌­شوند.

نمای دژ ایزدخواست
نمای دژ ایزدخواست

آب و هوای شهر ایزدخواست

در این مقاله به معرفی دژ ساسانی پرداخته شد و اطلاعاتی کاربردی از این قلعه ارایه گردید.

دیواره های دژ ایزدخواست
دیواره های دژ ایزدخواست

در این بخش آب و هوا و شرایط جوی این شهر آورده شده است. شما با مراجعه به این بخش از آب و هوا و شرایط جوی این شهر آگاه می‌شوید.

ایزدخواست آب و هوای

لوکیشن دقیق قلعه ایزدخواست

در بخش‌های بالا به آدرس و مسیر دسترسی این بنای تاریخی و باستانی اشاره شد. در این بخش لوکیشن دقیق این بنای ساسانی آورده شده است. شما با مراجعه به این بخش می‌توانید به سادگی این بنا را مسیریابی کنید.

دژ ایزدخواست
دژ ایزدخواست

علاوه بر مسیریابی، می‌توانید از آثار دیدنی و جاذبه های دیدنی شهر ایزدخواست آگاه شوید.
عکس‌های این پست را سپهر نصیری اوانکی عزیز ثبت نموده‌اند.

امتیاز شما به این صفحه:

دژ ایزدخواست

دژ ایزدخواست با نام­‌های دیگری چون قلعه ایزدخواست، سرسنگ، قلعه کهنه و قلعه یزدخواست در استان فارس واقع است. در مقاله بالا به معرفی، تاریخچه و آدرس آن پرداختیم.

درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
4.86 (7 رای)